Vi-rút gây bệnh chùn ngọn chuối có tên khoa học Banana bunchy top virus, thuộc họ Enterobacteriaceae, bộ Enterobacteriales, lớp Gammaproteobacteria, giới Bacteria.
Loài này được ghi nhận trong 1 danh mục pháp lý: Loài ngoại lai xâm hại.
Dữ liệu phân bố ghi nhận loài tại 3 tỉnh, thành phố: Vĩnh Long, Tây Ninh, Đồng Nai.
Chế độ pháp lý với loài ngoại lai xâm hại
Mỗi nhãn dưới đây tương ứng với một danh mục do văn bản quy phạm pháp luật ban hành. Bấm vào tên văn bản để đọc toàn văn trong kho.
Loài ngoại lai xâm hại
Thông tư 35/2018/TT-BTNMT và Luật Đa dạng sinh học 2008
Loài ngoại lai xâm hại là loài ngoại lai lấn chiếm nơi sinh sống hoặc gây hại đối với các loài sinh vật bản địa, làm mất cân bằng sinh thái tại nơi chúng xuất hiện và phát triển. Chế độ pháp lý ở đây là kiểm soát và ngăn chặn, ngược với chế độ bảo vệ dành cho loài nguy cấp, quý, hiếm.
Danh mục loài ngoại lai xâm hại quy định tại Phụ lục 1, Danh mục loài ngoại lai có nguy cơ xâm hại quy định tại Phụ lục 2, ban hành kèm theo Thông tư 35/2018/TT-BTNMT.
Căn cứ: Thông tư 35/2018/TT-BTNMT về Danh mục loài ngoại lai xâm hại · Luật Đa dạng sinh học 2008
Nghĩa vụ kiểm soát loài ngoại lai xâm hại
Cơ quan hải quan chủ trì phối hợp với các cơ quan có thẩm quyền tại cửa khẩu kiểm tra, phát hiện và xử lý vi phạm trong việc nhập khẩu loài thuộc Danh mục loài ngoại lai xâm hại (Điều 51 Luật Đa dạng sinh học 2008).
Việc nuôi trồng loài ngoại lai có nguy cơ xâm hại chỉ được tiến hành sau khi có kết quả khảo nghiệm loài đó không có nguy cơ xâm hại đối với đa dạng sinh học và được Ủy ban nhân dân cấp tỉnh cấp phép (Điều 52 Luật Đa dạng sinh học 2008).
Việc nuôi trồng, phát triển loài ngoại lai trong khu bảo tồn chỉ được tiến hành sau khi có kết quả khảo nghiệm không có nguy cơ xâm hại đối với đa dạng sinh học của khu bảo tồn và phải được cơ quan có thẩm quyền cho phép (Điều 52 Luật Đa dạng sinh học 2008).
Ủy ban nhân dân cấp tỉnh tổ chức điều tra để lập Danh mục loài ngoại lai xâm hại trên địa bàn và báo cáo cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền (Điều 50 Luật Đa dạng sinh học 2008).
Đặc điểm và sinh thái
Đặc điểm nhận dạng
Virút gây bệnh chùn ngọn chuối trước đây thuộc nhóm luteovirus nhưng hiện này được công nhận là một loài thuộc chi Nanovirus.
Đối với những cây sau khi bị lây nhiễm rệp muội, ở lá thứ hai sẽ xuất hiện một vài sọc xanh-tối hoặc các chấm trên một số gân nhỏ ở phần dưới phiến lá. Các sọc tạo thành “hình móc” khi chúng lan vào gân giữa và rất dễ nhìn thấy ở mặt dưới của lá khi có ánh sáng chiếu qua. Các triệu chứng “chấm - gạch” đôi khi cũng có thể quan sát thấy ở cuống lá. Lá tiếp sau lá thứ hai khi còn đang cuốn có thể xuất hiện các sọc hơi trắng dọc theo các gân thứ cấp. Khi lá mở ra, các sọc này có màu xanh - tối. Chiều dài và chiều rộng phiến lá của các lá kế tiếp trở nên ngắn và hẹp hơn. Mép lá thường bị cong ngược và vàng úa. Các lá nhiễm bệnh trở nên khô, giòn và thẳng đứng hơn so với lá bình thường.
Ở các chồi nhú ra từ gốc cây chuối bị nhiễm bệnh, lá đầu tiên khi xuất hiện sẽ có biểu hiện bệnh nặng. Các lá xếp theo hình hoa hồng và nhỏ hơn bình thường với các mép bị vàng úa sau đó sẽ bị chết. Các sọc xanh - tối thường là biểu hiện của bệnh trên lá.
Đặc tính sinh học
Virút gây bệnh chùn ngọn chuối được truyền bởi loài rệp muội chuối (Pentalonia nigronervosa) và phát tán qua các vật liệu trồng trọt nhưng không lây nhiễm qua con đường cơ học.Rệp muội chuối được phát hiện nhiều trên phần thân ngầm dưới đất, vỏ ngoài và trên chồi non của cây chuối. Số lượng rệp muội chuối giảm nhiều khi gặp điều kiện khô hạn.
Phân bố tại Việt Nam
Địa danh đã được quy về đơn vị hành chính hiện hành sau sắp xếp năm 2025.
Vi-rút gây bệnh chùn ngọn chuối có tên khoa học Banana bunchy top virus, thuộc họ Enterobacteriaceae, bộ Enterobacteriales, lớp Gammaproteobacteria, giới Bacteria. Virút gây bệnh chùn ngọn chuối trước đây thuộc nhóm luteovirus nhưng hiện này được công nhận là một loài thuộc chi Nanovirus. Đối với những cây sau khi bị lây nhiễm rệp muội, ở lá thứ hai sẽ xuất hiện một vài sọc xanh-tối hoặc các chấm trên một số gân nhỏ ở phần dưới phiến lá. Các sọc tạo thành “hình móc” khi chúng lan vào gân giữa và rất dễ nhìn thấy ở mặt dưới của lá khi có ánh sáng chiếu qua. C... Loài được ghi nhận phân bố tại Vĩnh Long, Tây Ninh, Đồng Nai.
Vi-rút gây bệnh chùn ngọn chuối có phải loài ngoại lai xâm hại không?
Có. Loài nằm trong Danh mục loài ngoại lai xâm hại ban hành kèm Thông tư 35/2018/TT-BTNMT. Loài ngoại lai xâm hại là loài ngoại lai lấn chiếm nơi sinh sống hoặc gây hại đối với các loài sinh vật bản địa, làm mất cân bằng sinh thái tại nơi chúng xuất hiện và phát triển. Chế độ pháp lý ở đây là kiểm soát và ngăn chặn, ngược với chế độ bảo vệ dành cho loài nguy cấp, quý, hiếm. Cơ quan hải quan chủ trì phối hợp với các cơ quan có thẩm quyền tại cửa khẩu kiểm tra, phát hiện và xử lý vi phạm trong việc nhập khẩu loài thuộc Danh mục loài ngoại lai xâm hại (Điều 51 Luật Đa dạng sinh học 2008). Việc nuôi trồng loài ngoại lai có nguy cơ xâm hại chỉ được tiến hành sau khi có kết quả khảo nghiệm loài đó không có nguy cơ xâm hại đối với đa dạng sinh học và được Ủy ban nhân dân cấp tỉnh cấp phép (Điều 52 Luật Đa dạng sinh học 2008). Việc nuôi trồng, phát triển loài ngoại lai trong khu bảo tồn chỉ được tiến hành sau khi có kết quả khảo nghiệm không có nguy cơ xâm hại đối với đa dạng sinh học của khu bảo tồn và phải được cơ quan có thẩm quyền cho phép (Điều 52 Luật Đa dạng sinh học 2008). Ủy ban nhân dân cấp tỉnh tổ chức điều tra để lập Danh mục loài ngoại lai xâm hại trên địa bàn và báo cáo cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền (Điều 50 Luật Đa dạng sinh học 2008).
Căn cứ pháp lý
Luật Đa dạng sinh học 2008
Thông tư 35/2018/TT-BTNMT về Danh mục loài ngoại lai xâm hại
Cập nhật từ nguồn: 26/09/2024. Trang này tổng hợp lại dữ liệu công bố công khai và đối chiếu với văn bản pháp luật hiện hành; khi cần căn cứ chính thức, tra cứu trực tiếp văn bản gốc.
