Vi khuẩn gây bệnh dịch hạch ở chuột và động vật (Yersinia pestis)

Vi khuẩn gây bệnh dịch hạch ở chuột và động vật có tên khoa học Yersinia pestis, thuộc họ Enterobacteriaceae, bộ Enterobacteriales, lớp Gammaproteobacteria, giới Bacteria.

Loài này được ghi nhận trong 1 danh mục pháp lý: Loài ngoại lai xâm hại.

Dữ liệu phân bố ghi nhận loài tại 8 tỉnh, thành phố: Đồng Nai, Hồ Chí Minh, Tây Ninh, Cà Mau, Lâm Đồng, Đắk Lắk, Gia Lai, Quảng Ngãi.

Chế độ pháp lý với loài ngoại lai xâm hại

Mỗi nhãn dưới đây tương ứng với một danh mục do văn bản quy phạm pháp luật ban hành. Bấm vào tên văn bản để đọc toàn văn trong kho.

Đặc điểm và sinh thái

Đặc điểm nhận dạng

Vi khuẩn Yersinia pestis (trước đây gọi là Pasteurella pestis, Bacterium pestis), có dạng hình ôvan, kích thước 1,5 - 2 x 0,5 - 0,7 micromet, nhuộm gram âm, không sinh nha bào, không di động, sinh trưởng chậm ở các môi trường nuôi cấy (ưa khí và kỵ khí) nhiệt độ thích hợp 28 - 37°C, pH 7,2 - 7,4, không lên men đường lactoza, sacaroza, urê (-), indole (-), sức đề kháng kém: dễ bị ánh sáng mặt trời giết chết trong vài giờ, ở nhiệt độ 55°C thời gian vi khuẩn chết là 30 phút, ở 100°C vi khuẩn chết sau 1 phút. Các thuốc khử trùng thông thường như hợp chất phenol 1%, cloranin 3%, lyzyl 1% có khả năng tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh dịch hạch trong vài phút

Đặc tính sinh học

Vi khuẩn gây bệnh dịch hạch là loài vi khuẩn có khả năng lây theo máu, hệ bạch huyết, hệ thống lưới nội mô và qua vật truyền là bọ chét. Vi khuẩn gây bệnh dịch hạch có hai môi trường sống chính là trong dạ dày của một số loài bọ chét và trong máu hoặc mô của các loài động vật gặm nhấm. Vi khuẩn này được ghi nhận có khả năng lây nhiễm trong tự nhiên đối với trên 203 loài động vật gặm nhấm và 14 loài thỏ.

Bệnh dịch hạch thường biểu hiện ở 4 thể:

-Thể hạch: Thời kỳ ủ bệnh: trung bình là 2 - 5 ngày, ngắn nhất vài giờ, dài nhất là 8 - 10 ngày, không có biểu hiện lâm sàng.

-Thể nhiễm khuẩn khuyết (còn gọi là “dịch hạch đen”): Bệnh phát đột ngột, cấp tính mặc dù hạch ngoại vi chưa bị sưng, tình trạng nhiễm trùng, nhiễm độc rất nặng gây sốt cao 40 - 41°C, kèm theo những cơn rét run, bệnh nhân kích động, cuồng sảng hoặc li bì, nôn nhiều, ỉa lỏng, bụng chướng, có rối loạn về tim mạch và hô hấp, xuất huyết da, niêm mạc, phủ tạng.

-Thể phổi tiên phát: thời gian ủ bệnh ngắn, chỉ vài giờ sau phát bệnh, rất đột ngột, sốt cao 40 - 41°C kèm rét run, mạch nhanh, huyết áp giảm, bệnh nhân thấy mệt mỏi, nhức đầu, khó chịu ngày càng tăng, chưa có triệu chứng về hô hấp.

-Thể phổi thứ phát: thường gặp hơn thể phổi tiên phát, xuất hiện sau các thể khác (thể hạch, thể nhiễm khuẩn huyết) không được phát hiện và điều trị kịp thời, tiên lượng thường nặng.

Phân bố tại Việt Nam

Địa danh đã được quy về đơn vị hành chính hiện hành sau sắp xếp năm 2025.

Loài khác trong họ Enterobacteriaceae