Hòn Khoai, nằm trên địa bàn Cà Mau, thành lập năm 1990.
Khu vực được xác lập theo 84-QĐ của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, ngày 26/04/1990. Cơ quan quản lý: Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
Hòn Khoai là hòn đảo đá, đồi và rừng nguyên sinh với nhiều loại gỗ quý cùng quần thể động - thực vật phong phú. Theo nghiên cứu mới nhất, hệ thực vật ở Hòn Khoai có hơn 1.400 loài, gồm cây ăn trái, cây lấy gỗ, cây làm thuốc… Động vật cũng khá phong phú với các loài khỉ, gà rừng, trăn hoa, kỳ đà, sóc bụng trắng… và hơn 20 loài chim quý.
Hòn Khoai được mệnh danh là đảo ngọc của đất mũi, rừng núi bao quanh, nước biển xanh trong hiền hòa và những di tích nhuốm màu thời gian. Nơi đây trở thành điểm đến hấp dẫn mà du khách không thể bỏ qua khi đến tỉnh Cà Mau. Tháng 9-2013, cụm đảo Hòn Khoai được xác lập kỷ lục “Cụm đảo gần xích đạo nhất”.
Hòn Khoai có bờ biển dài, kín gió, là nơi neo đậu, trú bão cho ngư dân và là nơi sinh sản, trú ẩn của nhiều loài sinh vật biển. Từ những loài sinh vật phù du nhỏ bé cho đến những loài thủy sản có giá trị kinh tế cao như: mực, tôm hùm, tôm tít, cá mú, cá bớp… Đặc biệt, trên đảo có 2 dòng suối, quanh năm cung cấp nước ngọt cho các đơn vị đóng quân trên đảo và ngư dân đánh bắt quanh vùng. Vì đảo ít cư dân sinh sống nên trên đảo chỉ có vài quán tạp hóa nhỏ. Chính vì vậy, mà Hòn Khoai vẫn giữ được nét đẹp hoang sơ.
Hòn Khoai là một vị trí đèn biển quan trọng ở biển Ðông và vịnh Thái Lan. Sau khi xâm lược nước ta, thực dân Pháp đã xây dựng hệ thống đèn biển từ Cần Giờ, Côn Ðảo, Phú Quốc, Hòn Khoai nhằm phục vụ các loại tàu biển đi lại an toàn. Riêng ở đỉnh cao nhất của Hòn Khoai, tại độ cao 318m, năm 1920 người Pháp xây dựng ngọn hải đăng mà cho đến nay kiến trúc này vẫn còn nguyên vẹn. Ngọn hải đăng hình khối vuông mỗi cạnh dài 4m, cao 14,50m, được xây bằng đá hộc và xi măng. Tháp hải đăng Hòn Khoai được xem là một trong những công trình đèn biển có sớm nhất tại Hải phận Việt Nam.
Ngoài vẻ đẹp hoang sơ, Hòn Khoai còn là chiến tích cách mạng nổi tiếng ở miền Tây Nam Bộ. Tại đây, ngày 13-12-1940, thầy giáo Phan Ngọc Hiển đã chỉ huy nghĩa quân nổi dậy để chiếm Hòn Khoai, ghi mốc son chói lọi trong lịch sử đấu tranh chống ngoại xâm của quân và dân vùng đất cực Nam Tổ quốc. Năm 1990, đảo Hòn Khoai được công nhận là Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia.
| Mã định danh quốc gia | 00000570.KVBT |
|---|---|
| Phân loại | Danh lam thắng cảnh |
| Cơ quan quản lý | Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch |
| Cơ quan quyết định | Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch |
| Văn bản xác lập | 84-QĐ — Quyết định công nhận di tích lịch sử và thắng cảnh |
| Ngày ban hành | 26/04/1990 |
| Vùng miền | Đồng bằng sông Cửu Long |
Danh sách quyết định liên quan tới khu vực này trong hệ thống dữ liệu di sản thiên nhiên.
| Số hiệu | Tên văn bản | Cơ quan ban hành | Ngày |
|---|---|---|---|
| — | Lý lịch di tích lịch sử và thắng cảnh Hòn Khoai | — | — |
| — | Bản đồ khoanh vùng bảo vệ Di tích lịch sử và Danh lam thắng cảnh Hòn Khoai | — | — |
| Tên khu | Cấp | Diện tích | Số loài |
|---|---|---|---|
| Vườn quốc gia Mũi Cà Mau | Di sản thiên nhiên cấp quốc gia đặc biệt | 41.862 ha | 569 |
| Vườn quốc gia U Minh Hạ | Di sản thiên nhiên cấp quốc gia | 8.527,80 ha | 353 |
| Khu dự trữ sinh quyển Mũi Cà Mau | Di sản thiên nhiên cấp quốc gia đặc biệt | 371.506 ha | 0 |
| Khu bảo tồn loài - sinh cảnh Sân Chim Đầm Dơi | Di sản thiên nhiên cấp tỉnh | 0 ha | 0 |
| Khu bảo vệ cảnh quan Cụm đảo Hòn Khoai, Hòn Chuối | Di sản thiên nhiên cấp tỉnh | 5.787,18 ha | 0 |
| Khu bảo tồn loài - sinh cảnh Vườn Chim Bạc Liêu | Di sản thiên nhiên cấp tỉnh | 0 ha | 0 |
| Khu bảo tồn loài - sinh cảnh Ấp Canh Điền | Di sản thiên nhiên cấp tỉnh | 0 ha | 0 |