Nói lý, hát lý của người Cơ Tu
Nói lý, hát lý của người Cơ Tu là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, thuộc loại hình biểu đạt và truyền thống truyền khẩu, phân bố tại Đà Nẵng, được ghi danh vào Danh mục quốc gia năm 2015.
Thông tin ghi danh
| Tiêu chí | Nội dung |
|---|---|
| Tên di sản | Nói lý, hát lý của người Cơ Tu |
| Loại hình (Luật 2024) | Biểu đạt và truyền thống truyền khẩu — khoản 1 Điều 10 |
| Loại hình ghi trong quyết định | Tập quán xã hội và tín ngưỡng; Tiếng nói, chữ viết (theo bảy loại hình Luật 2001) |
| Tỉnh, thành phố hiện hành | Đà Nẵng |
| Tên tỉnh trong quyết định | Quảng Nam (trước sắp xếp 2025) |
| Địa bàn cụ thể | Huyện Đông Giang, huyện Nam Giang, huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam |
| Dân tộc chủ thể | Người Cơ Tu — nhóm Cơ-tu |
| Quyết định công bố | 3465/QĐ-BVHTTDL ngày 13/10/2015 |
| Năm ghi danh | 2015 |
| Số thứ tự trong Danh mục | 127 |
Giới thiệu về Nói lý, hát lý của người Cơ Tu
Nói lý, hát lý được phổ biến rộng rãi trong sinh hoạt văn hoá của người Cơ-tu, được xem là nghệ thuật so tài cao thấp giữa những người cao tuổi trong và ngoài làng, giữa chủ nhà với khách…. Có khi người Cơ-tu hát lý để trao đổi, bàn bạc, giải quyết những mâu thuẫn trong nội bộ, dòng tộc, bản làng…Nói lý, hát lý ẩn chứa nhiều ý nghĩa sâu kín để đối thủ phải vắt óc ra ứng đối từng câu, từng đoạn, từng nội dung. Đối tượng nghe hát lý thấy càng khó thì chứng tỏ tài nghệ vượt trội của người hát. Cái khó của hát lý là không theo một tiêu chuẩn, bài bản nào cả mà tuỳ theo ứng khẩu của người đưa ra, đó là một quá trình kinh nghiệm, đúc kết, am hiểu, kiến thức của người hát, cho nên chỉ có một số người hát được.
Đoạn giới thiệu trích từ bộ dữ liệu mở Open Development Vietnam — Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia của các dân tộc thiểu số, giấy phép CC BY-SA 4.0, nguồn gốc: https://baodantoc.vn/noi-ly-hat-ly-net-van-hoa-doc-dao-cua-nguoi-co-tu....
Đối chiếu loại hình: Luật 2001 và Luật 2024
- Quyết định ghi danh xếp di sản vào loại hình Tập quán xã hội và tín ngưỡng; Tiếng nói, chữ viết — một trong bảy loại hình tại Điều 20 Luật Di sản văn hóa 2001 (số 28/2001/QH10).
- Từ ngày 01/7/2025, Điều 10 Luật Di sản văn hóa 2024 (số 45/2024/QH15) còn sáu loại hình. Loại hình tương ứng là Biểu đạt và truyền thống truyền khẩu: Các hình thức thể hiện thông tin bằng ngôn ngữ, tiếng nói, chữ viết, ký tự và ngữ văn dân gian.
- Việc đổi cách phân loại không làm mất hiệu lực quyết định ghi danh đã ban hành; di sản vẫn nằm trong Danh mục quốc gia.
Vị trí trong Danh mục quốc gia
Di sản liên quan
Cùng chủ thể là người Cơ Tu, cùng địa bàn hoặc cùng loại hình với Nói lý, hát lý của người Cơ Tu.
Câu hỏi thường gặp về Nói lý, hát lý của người Cơ Tu
Nói lý, hát lý của người Cơ Tu là di sản gì?
Nói lý, hát lý của người Cơ Tu là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, thuộc loại hình biểu đạt và truyền thống truyền khẩu, phân bố tại Đà Nẵng, được ghi danh vào Danh mục quốc gia năm 2015. Chủ thể của di sản là người Cơ-tu.
Nói lý, hát lý của người Cơ Tu được công nhận theo quyết định nào?
Di sản được ghi danh vào Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể theo Quyết định 3465/QĐ-BVHTTDL ngày 13/10/2015 của Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Thẩm quyền ghi danh quy định tại Điều 13 Luật Di sản văn hóa 2024 (số 45/2024/QH15); hồ sơ khoa học do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh lập.
Nói lý, hát lý của người Cơ Tu thuộc loại hình nào theo Luật Di sản văn hóa 2024?
Quyết định ghi danh xếp di sản này vào loại hình Tập quán xã hội và tín ngưỡng; Tiếng nói, chữ viết theo bảy loại hình của Luật Di sản văn hóa 2001 (số 28/2001/QH10). Từ ngày 01/7/2025, Điều 10 Luật Di sản văn hóa 2024 (số 45/2024/QH15) rút còn sáu loại hình và loại hình tương ứng là Biểu đạt và truyền thống truyền khẩu (khoản 1). Việc đổi cách phân loại không làm thay đổi giá trị pháp lý của quyết định đã ban hành.
Nói lý, hát lý của người Cơ Tu ở tỉnh nào?
Di sản phân bố tại Đà Nẵng theo đơn vị hành chính hiện hành. Danh mục gốc ghi theo tên tỉnh trước sắp xếp năm 2025 là Quảng Nam. Địa bàn cụ thể: Huyện Đông Giang, huyện Nam Giang, huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam.
Tỉnh Đà Nẵng có bao nhiêu di sản văn hóa phi vật thể quốc gia?
21 di sản, xem đầy đủ tại trang di sản phi vật thể Đà Nẵng. Trên cả nước có 486 di sản trong Danh mục quốc gia, trong đó 10 di sản cùng loại hình biểu đạt và truyền thống truyền khẩu.
Căn cứ pháp lý: Luật Di sản văn hóa 2024 (số 45/2024/QH15) và Nghị định 215/2025/NĐ-CP. Các cột loại hình theo luật hiện hành, tỉnh/thành sau sắp xếp 2025 và dân tộc chủ thể là phần đối chiếu do công cụ bổ sung.