Xưng đào (Madhuca dongnaiensis)

Madhuca dongnaiensis (Pierre) Baehni

Tên địa phương: Mò cua, Mù cua, Sàng đào

Mã định danh quốc gia: 6QRMC.HSL

Nhóm hồ sơ: Loài nguy cấp, quý, hiếm

Danh mục	Tình trạng của loài
Sách Đỏ Việt Nam 2007	EN - Nguy cấp — Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng rất lớn ngoài thiên nhiên trong tương lai gần.
Danh lục Đỏ IUCN	VU - Sẽ nguy cấp — Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng lớn ngoài thiên nhiên trong tương lai tương đối gần.

›

›

›

›

›

Xưng đào có tên khoa học Madhuca dongnaiensis (Pierre) Baehni, thuộc họ Sapotaceae, bộ Ericales, lớp Magnoliopsida, giới Plantae.

Về hạng bảo tồn, loài được xếp EN - Nguy cấp theo Sách Đỏ Việt Nam 2007; VU - Sẽ nguy cấp theo Danh lục Đỏ IUCN.

Dữ liệu phân bố ghi nhận loài tại 1 tỉnh, thành phố: Đồng Nai.

Loài đã được kiểm kê tại 1 khu bảo tồn thiên nhiên, di sản thiên nhiên trong nước.

Hạng bảo tồn

Hạng bảo tồn là kết quả đánh giá khoa học về nguy cơ tuyệt chủng, khác với việc loài có nằm trong danh mục pháp lý hay không. Một loài có thể được xếp hạng mà chưa thuộc danh mục nào, và ngược lại.

Nguồn đánh giá	Hạng	Ý nghĩa
Sách Đỏ Việt Nam 2007	EN - Nguy cấp Endangered	Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng rất lớn ngoài thiên nhiên trong tương lai gần.
Danh lục Đỏ IUCN	VU - Sẽ nguy cấp Vulnerable	Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng lớn ngoài thiên nhiên trong tương lai tương đối gần.

Đặc điểm và sinh thái

Đặc điểm nhận dạng

Cây gỗ trung bình, cao 20-25 m. Cành rất mập, thường có những vết sẹo sau khi lá đã rụng. Lá dai, mọc chụm ở đầu cành; phiến lá hình mác ngược, cỡ 10-40x3- 5 cm, nhẵn, chóp lá hơi tù, gốc lá hình nêm; gân bên 15-16 đôi; cuống lá dài 2-2,5 cm. Cụm hoa chùm hình đầu, ở đầu cành ngắn, mang nhiều hoa dày đặc. Cuống hoa dài 1,5-2,5 cm, có lông màu gỉ sắt. Lá dài 4, xếp 2 vòng, dài 8-10 mm, có lông ở cả 2 mặt. Ống tràng dài 8 mm, nhẵn, ở đầu xẻ 11-15 thùy dài 10 mm. Nhị 18-26, đính ở cổ tràng; chỉ nhị dài 2-3 mm; trung đới kéo dài thành mũi nhọn. Bầu nhẵn, có 12 ô, vòi dài 18-20 mm. Quả mọng, hình cầu hoặc hình trứng, đường kính 2,5-3 cm, chứa 3-6 hạt.

Đặc tính sinh học

Mùa hoa tháng 1, có quả tháng 3. Tái sinh bằng hạt. Cây ưa sáng, mọc ven ghềnh thác, sông lạch, trong rừng rậm nhiệt đới thường xanh mưa mùa ẩm, ở độ cao 250- 840 m.

Môi trường sinh sống

Ven ghềnh thác, sông lạch, trong rừng rậm nhiệt đới thường xanh mưa mùa ẩm, ở độ cao 250- 840 m. Ưa sáng.

Tình trạng sinh sống

Loài đặc hữu, nguồn gen hiếm và độc đáo của Việt Nam. Mới chỉ thấy ở núi Chứa Chan và Tri Huyện, là nơi rừng đã bị tàn phá năng nề. Cây bị khai thác lấy gỗ.

Mối đe dọa và giá trị

Mối đe dọa được ghi nhận	Sự suy giảm quần thể · Mất môi trường sống · Săn bắt, khai thác quá mức
Giá trị của loài	Giá trị khoa học · Giá trị kinh tế · Giá trị đặc biệt khác

Phân bố tại Việt Nam

Địa danh đã được quy về đơn vị hành chính hiện hành sau sắp xếp năm 2025.

Tỉnh, thành phố có ghi nhận phân bố
Đồng Nai

Khu bảo tồn ghi nhận loài

Theo kết quả kiểm kê loài tại các khu bảo tồn, di sản thiên nhiên trong Cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học quốc gia.

Khu bảo tồn / di sản thiên nhiên	Phân loại	Địa bàn
Khu bảo tồn thiên nhiên Bình Châu - Phước Bửu	Di sản thiên nhiên cấp tỉnh	Hồ Chí Minh

Loài khác trong họ Sapotaceae

Tên gọi	Tên khoa học	Sách Đỏ VN	IUCN	NĐ 84/2021
Sến mật	Madhuca pasquieri	EN - Nguy cấp	VU - Sẽ nguy cấp	—

Câu hỏi thường gặp

Xưng đào là loài gì?

Xưng đào có tên khoa học Madhuca dongnaiensis (Pierre) Baehni, thuộc họ Sapotaceae, bộ Ericales, lớp Magnoliopsida, giới Plantae. Cây gỗ trung bình, cao 20-25 m. Cành rất mập, thường có những vết sẹo sau khi lá đã rụng. Lá dai, mọc chụm ở đầu cành; phiến lá hình mác ngược, cỡ 10-40x3- 5 cm, nhẵn, chóp lá hơi tù, gốc lá hình nêm; gân bên 15-16 đôi; cuống lá dài 2-2,5 cm. Cụm hoa chùm hình đầu, ở đầu cành ngắn, mang nhiều hoa dày đặc. Cuống hoa dài 1,5-2,5 cm, có lông màu gỉ sắt. Lá dài 4, xếp 2 vòng, dài 8-10 mm, có lông ở cả... Loài được ghi nhận phân bố tại Đồng Nai.

Xưng đào được xếp hạng bảo tồn thế nào?

Sách Đỏ Việt Nam 2007 xếp loài ở hạng EN - Nguy cấp — Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng rất lớn ngoài thiên nhiên trong tương lai gần. Danh lục Đỏ IUCN xếp loài ở hạng VU - Sẽ nguy cấp — Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng lớn ngoài thiên nhiên trong tương lai tương đối gần. Hạng bảo tồn phản ánh mức độ nguy cơ tuyệt chủng theo đánh giá khoa học, khác với việc loài có nằm trong danh mục pháp lý hay không.

Xưng đào phân bố ở khu bảo tồn nào?

Dữ liệu kiểm kê ghi nhận loài tại 1 khu: Khu bảo tồn thiên nhiên Bình Châu - Phước Bửu.

Vì sao xưng đào bị đe dọa?

Cơ sở dữ liệu ghi nhận các mối đe dọa chính với loài gồm: Sự suy giảm quần thể; Mất môi trường sống; Săn bắt, khai thác quá mức. Về tình trạng sinh sống: Loài đặc hữu, nguồn gen hiếm và độc đáo của Việt Nam. Mới chỉ thấy ở núi Chứa Chan và Tri Huyện, là nơi rừng đã bị tàn phá năng nề. Cây bị khai thác lấy gỗ.

Căn cứ pháp lý

Luật Đa dạng sinh học 2008
Nghị định 06/2019/NĐ-CP
Nghị định 84/2021/NĐ-CP
Nghị định 160/2013/NĐ-CP
Nghị định 26/2019/NĐ-CP

Cập nhật từ nguồn: 24/10/2025. Trang này tổng hợp lại dữ liệu công bố công khai và đối chiếu với văn bản pháp luật hiện hành; khi cần căn cứ chính thức, tra cứu trực tiếp văn bản gốc.