Trang chủ › Công cụ › Đa dạng sinh học › Loài sinh vật
Tật lê (Tribulus terrestris)
Tật lê có tên khoa học Tribulus terrestris L., thuộc họ Zygophyllaceae, bộ Zygophyllales, lớp Magnoliopsida, giới Plantae.
Về hạng bảo tồn, loài được xếp EN - Nguy cấp theo Sách Đỏ Việt Nam 2007; LC - Ít quan tâm theo Danh lục Đỏ IUCN (2022).
Dữ liệu phân bố ghi nhận loài tại 4 tỉnh, thành phố: Quảng Trị, Huế, Khánh Hòa, Lâm Đồng.
Loài đã được kiểm kê tại 2 khu bảo tồn thiên nhiên, di sản thiên nhiên trong nước.
Bậc phân loại: Giới Plantae › Ngành Tracheophyta › Lớp Magnoliopsida › Bộ Zygophyllales › Họ Zygophyllaceae › Chi Tribulus.
Thông tin nhận dạng và tình trạng bảo tồn
| Nội dung | Ghi nhận |
|---|---|
| Tên khoa học | Tribulus terrestris L. |
| Tên địa phương | Bạch tật lê, Gai chổng, Gai ma vương, Gai sầu, Ớt sầu. Thích tật lê |
| Mã định danh quốc gia | 586J2.HSL |
| Nhóm hồ sơ | Loài nguy cấp, quý, hiếm |
| Danh mục | Tình trạng của loài |
|---|---|
| Sách Đỏ Việt Nam 2007 | EN - Nguy cấp — Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng rất lớn ngoài thiên nhiên trong tương lai gần. |
| Danh lục Đỏ IUCN (2022) | LC - Ít quan tâm — Đã được đánh giá nhưng chưa thuộc bất kỳ hạng bị đe dọa nào. |
Hạng bảo tồn
Hạng bảo tồn là kết quả đánh giá khoa học về nguy cơ tuyệt chủng, khác với việc loài có nằm trong danh mục pháp lý hay không. Một loài có thể được xếp hạng mà chưa thuộc danh mục nào, và ngược lại.
| Nguồn đánh giá | Hạng | Ý nghĩa |
|---|---|---|
| Sách Đỏ Việt Nam 2007 | EN - Nguy cấp Endangered | Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng rất lớn ngoài thiên nhiên trong tương lai gần. |
| Danh lục Đỏ IUCN (2022) | LC - Ít quan tâm Least Concern | Đã được đánh giá nhưng chưa thuộc bất kỳ hạng bị đe dọa nào. |
Đặc điểm và sinh thái
Đặc điểm nhận dạng
Cỏ nhỏ lâu năm, phân nhiều nhánh trải ra trên mặt đất, dài 30-60 cm, thân và cành phủ lông trắng nằm. Lá mọc đôi, kép lông chim, gồm 5-7 đôi lá chét bằng nhau mặt dưới phủ lông mịn; phiến lá chét dài 1-2.5 cm, rộng 0.4-0,8 cm; cuống lá chét rất ngắn, viền mép nguyên; chỉ nổi rõ 1 gân chính ở giữa. Hoa mọc riêng lẻ. đối diện với cuống lá; cuống hoa ngắn. Đài 5. Cành hoa 5, mỏng, ngắn hơn 1 cm, mầu vàng, sớm rụng. Nhị 10 có 5 dài, 5 ngắn. Bầu 5 ô, phủ lông. Quả nhỏ, khô, cấu tạo bởi 5 mảnh vỏ rắn như xương, lưng có gai hình 3 cạnh, tách rời nhau ra. quả rộng 1.5 cm kể cả gai, có lông mềm. dưới vỏ quả dày là những hạt dài 2-3 mm. Cây có mầm không nội nhũ.
Tình trạng: Nguồn gen quý. Cây thuốc quý. Tuy loài phân bố tương đối rộng nhưng nơi sống rải rác. Ngoài ra nơi sinh sống cũng bị người dân khai phá lấy đất trồng cây hoa mầu, lương thực. Do đó loài đang bị đe doạ lâm vào tình trạng tuyệt chủng.
Đặc tính sinh học
Cỏ nhỏ lâu năm, phân nhiều nhánh trải ra trên mặt đất. Mùa hoa tháng 5-7, có quả tháng 9-10. Tái sinh bằng hạt. Chịu được nắng nóng vùng cát khô duyên hải. Mọc ở bãi sát ven biển đến ven sông vùng núi thấp, cần nhiều ánh sáng và không bị ngập nước, ở độ cao tới 300 m.
Môi trường sinh sống
Bãi sát ven biển đến ven sông vùng núi thấp, cần nhiều ánh sáng và không bị ngập nước, ở độ cao tới 300 m. Chịu được nắng nóng vùng cát khô duyên hải.
Mối đe dọa và giá trị
| Nội dung | Ghi nhận |
|---|---|
| Mối đe dọa được ghi nhận | Sự suy giảm quần thể · Mất môi trường sống |
| Giá trị của loài | Giá trị khoa học · Giá trị y tế · Giá trị môi trường sinh thái |
Phân bố tại Việt Nam
Địa danh đã được quy về đơn vị hành chính hiện hành sau sắp xếp năm 2025.
Khu bảo tồn ghi nhận loài
Theo kết quả kiểm kê loài tại các khu bảo tồn, di sản thiên nhiên trong Cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học quốc gia.
| Khu bảo tồn / di sản thiên nhiên | Phân loại | Địa bàn |
|---|---|---|
| Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng | Di sản thiên nhiên cấp quốc gia đặc biệt | Quảng Trị |
| Vườn quốc gia Bạch Mã | Di sản thiên nhiên cấp quốc gia | Huế, Đà Nẵng |
Căn cứ pháp lý
- Luật Đa dạng sinh học 2008
- Nghị định 06/2019/NĐ-CP
- Nghị định 84/2021/NĐ-CP
- Nghị định 160/2013/NĐ-CP
- Nghị định 26/2019/NĐ-CP
Câu hỏi thường gặp
Tật lê là loài gì?
Tật lê có tên khoa học Tribulus terrestris L., thuộc họ Zygophyllaceae, bộ Zygophyllales, lớp Magnoliopsida, giới Plantae. Cỏ nhỏ lâu năm, phân nhiều nhánh trải ra trên mặt đất, dài 30-60 cm, thân và cành phủ lông trắng nằm. Lá mọc đôi, kép lông chim, gồm 5-7 đôi lá chét bằng nhau mặt dưới phủ lông mịn; phiến lá chét dài 1-2.5 cm, rộng 0.4-0,8 cm; cuống lá chét rất ngắn, viền mép nguyên; chỉ nổi rõ 1 gân chính ở giữa. Hoa mọc riêng lẻ. đối diện với cuống lá; cuống hoa ngắn. Đài 5. Cành hoa 5, mỏng, ngắn hơn 1 cm, mầu... Loài được ghi nhận phân bố tại Quảng Trị, Huế, Khánh Hòa, Lâm Đồng.
Tật lê được xếp hạng bảo tồn thế nào?
Sách Đỏ Việt Nam 2007 xếp loài ở hạng EN - Nguy cấp — Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng rất lớn ngoài thiên nhiên trong tương lai gần. Danh lục Đỏ IUCN (2022) xếp loài ở hạng LC - Ít quan tâm — Đã được đánh giá nhưng chưa thuộc bất kỳ hạng bị đe dọa nào. Hạng bảo tồn phản ánh mức độ nguy cơ tuyệt chủng theo đánh giá khoa học, khác với việc loài có nằm trong danh mục pháp lý hay không.
Tật lê phân bố ở khu bảo tồn nào?
Dữ liệu kiểm kê ghi nhận loài tại 2 khu: Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, Vườn quốc gia Bạch Mã.
Vì sao tật lê bị đe dọa?
Cơ sở dữ liệu ghi nhận các mối đe dọa chính với loài gồm: Sự suy giảm quần thể; Mất môi trường sống.
Công cụ và bài viết liên quan
Muốn so sánh loài này với những loài cùng nhóm, bạn có thể mở danh sách loài sinh vật để lọc theo họ, hạng Sách Đỏ hoặc nhóm Nghị định 84/2021. Phần tra cứu theo họ sinh học cho biết họ Zygophyllaceae có bao nhiêu loài khác trong cơ sở dữ liệu. Nếu quan tâm đến nơi loài này sống, trang khu bảo tồn thiên nhiên liệt kê diện tích và số loài đã kiểm kê của từng khu. Để tìm một loài khác theo tên thường gọi hay tên khoa học, hãy dùng ô tìm kiếm ở trang tra cứu đa dạng sinh học.
Trang này tổng hợp lại dữ liệu công bố công khai và đối chiếu với văn bản pháp luật hiện hành; khi cần căn cứ chính thức, tra cứu trực tiếp văn bản gốc.
