Chuông đài (Bretschneidera sinensis)

Bretschneidera sinensis Hemsl.

Tên địa phương: Bá ngạc thu, Chuông ngạc mộc. Rết nây trung quốc,

Mã định danh quốc gia: VN-005131.HSL

Nhóm hồ sơ: Loài nguy cấp, quý, hiếm

Danh mục	Tình trạng của loài
Sách Đỏ Việt Nam 2007	CR - Rất nguy cấp — Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng ngoài thiên nhiên rất cao trong tương lai rất gần.
Danh lục Đỏ IUCN	EN - Nguy cấp — Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng rất lớn ngoài thiên nhiên trong tương lai gần.

Chuông đài có tên khoa học Bretschneidera sinensis Hemsl..

Về hạng bảo tồn, loài được xếp CR - Rất nguy cấp theo Sách Đỏ Việt Nam 2007; EN - Nguy cấp theo Danh lục Đỏ IUCN.

Dữ liệu phân bố ghi nhận loài tại 1 tỉnh, thành phố: Lào Cai.

Loài đã được kiểm kê tại 2 khu bảo tồn thiên nhiên, di sản thiên nhiên trong nước.

Hạng bảo tồn

Hạng bảo tồn là kết quả đánh giá khoa học về nguy cơ tuyệt chủng, khác với việc loài có nằm trong danh mục pháp lý hay không. Một loài có thể được xếp hạng mà chưa thuộc danh mục nào, và ngược lại.

Nguồn đánh giá	Hạng	Ý nghĩa
Sách Đỏ Việt Nam 2007	CR - Rất nguy cấp Critically Endangered	Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng ngoài thiên nhiên rất cao trong tương lai rất gần.
Danh lục Đỏ IUCN	EN - Nguy cấp Endangered	Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng rất lớn ngoài thiên nhiên trong tương lai gần.

Đặc điểm và sinh thái

Đặc điểm nhận dạng

Cây gỗ nhỏ, cao 7-10 (-20) m. Cành non gần như nhẵn. Lá mọc cách, kép lông chim một lần, lẻ, mang 5-15 lá chét, mọc đối. Lá chét hình trái xoan rộng, dài 10-15 cm, rộng 4-5 cm, chóp lá nhọn, gổc tròn hay tù, mép nguyên, gân bên 10-15 đôi. Cụm hoa hình chùm ở đỉnh cành, dài 30-40 cm, cuống hoa dài 1,2-2,4 cm. Hoa to, đường kính tới 5 cm, lưỡng tính. Đài hình chuông, có lông ở cả hai mặt, 5 răng ngắn. Tràng màu trắng hay hồng nhạt, 5 thùy thuôn, dài không đều nhau. Nhị 8, chỉ nhị rời, nhẵn, dẹt ở gốc, Bầu không cuống, có lông, 3 ô, mỗi ô 2 noãn. Quả đài 4 cm, thót ở hai đầu, mở bằng 3 mảnh. Hạt dài 2 cm, rộng 1,2 cm.

Đặc tính sinh học

Nguồn gen hiếm và độc đáo. Một trong hai loài của chi Bretschneidera gặp ở Việt Nam. Cây gỗ nhỏ, mùa hoa tháng 3-4. Cây gặp rải rác trong rừng ẩm, ít ánh sáng, ở độ cao khoảng 1500 m

Môi trường sinh sống

Phân bố hẹp, rừng ẩm, ít ánh sáng, độ cao khoảng 1500m.

Tình trạng sinh sống

Chỉ mới gặp ở một điểm. Vùng phân bố hẹp, lại luôn bị đe doạ bởi phương thức canh tác phát nương làm rẫy của con ngưởi, nên rất dễ bị tuyệt chủng. Hiện khu phân bố của loài đã nằm trong sự quản lý của Vườn quốc gia Hoàng Liên Sơn.

Mối đe dọa và giá trị

Mối đe dọa được ghi nhận	Mất môi trường sống
Giá trị của loài	Giá trị khoa học · Giá trị y tế · Giá trị đặc biệt khác

Phân bố tại Việt Nam

Địa danh đã được quy về đơn vị hành chính hiện hành sau sắp xếp năm 2025.

Tỉnh, thành phố có ghi nhận phân bố
Lào Cai

Khu bảo tồn ghi nhận loài

Theo kết quả kiểm kê loài tại các khu bảo tồn, di sản thiên nhiên trong Cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học quốc gia.

Khu bảo tồn / di sản thiên nhiên	Phân loại	Địa bàn
Vườn quốc gia Hoàng Liên	Di sản thiên nhiên cấp quốc gia đặc biệt	Lào Cai, Lai Châu
Vườn quốc gia Cúc Phương	Di sản thiên nhiên cấp quốc gia	Ninh Bình, Phú Thọ, Thanh Hóa

Câu hỏi thường gặp

Chuông đài là loài gì?

Chuông đài có tên khoa học Bretschneidera sinensis Hemsl.. Cây gỗ nhỏ, cao 7-10 (-20) m. Cành non gần như nhẵn. Lá mọc cách, kép lông chim một lần, lẻ, mang 5-15 lá chét, mọc đối. Lá chét hình trái xoan rộng, dài 10-15 cm, rộng 4-5 cm, chóp lá nhọn, gổc tròn hay tù, mép nguyên, gân bên 10-15 đôi. Cụm hoa hình chùm ở đỉnh cành, dài 30-40 cm, cuống hoa dài 1,2-2,4 cm. Hoa to, đường kính tới 5 cm, lưỡng tính. Đài hình chuông, có lông ở cả hai mặt, 5 răng ngắ... Loài được ghi nhận phân bố tại Lào Cai.

Chuông đài được xếp hạng bảo tồn thế nào?

Sách Đỏ Việt Nam 2007 xếp loài ở hạng CR - Rất nguy cấp — Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng ngoài thiên nhiên rất cao trong tương lai rất gần. Danh lục Đỏ IUCN xếp loài ở hạng EN - Nguy cấp — Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng rất lớn ngoài thiên nhiên trong tương lai gần. Hạng bảo tồn phản ánh mức độ nguy cơ tuyệt chủng theo đánh giá khoa học, khác với việc loài có nằm trong danh mục pháp lý hay không.

Chuông đài phân bố ở khu bảo tồn nào?

Dữ liệu kiểm kê ghi nhận loài tại 2 khu: Vườn quốc gia Hoàng Liên, Vườn quốc gia Cúc Phương.

Vì sao chuông đài bị đe dọa?

Cơ sở dữ liệu ghi nhận các mối đe dọa chính với loài gồm: Mất môi trường sống. Về tình trạng sinh sống: Chỉ mới gặp ở một điểm. Vùng phân bố hẹp, lại luôn bị đe doạ bởi phương thức canh tác phát nương làm rẫy của con ngưởi, nên rất dễ bị tuyệt chủng. Hiện khu phân bố của loài đã nằm trong sự quản lý của Vườn quốc gia Hoàng Liên Sơn.

Căn cứ pháp lý

Luật Đa dạng sinh học 2008
Nghị định 06/2019/NĐ-CP
Nghị định 84/2021/NĐ-CP
Nghị định 160/2013/NĐ-CP
Nghị định 26/2019/NĐ-CP

Cập nhật từ nguồn: 28/08/2025. Trang này tổng hợp lại dữ liệu công bố công khai và đối chiếu với văn bản pháp luật hiện hành; khi cần căn cứ chính thức, tra cứu trực tiếp văn bản gốc.