Cá ăn muỗi có tên khoa học Gambusia affinis, thuộc họ Poeciliidae, bộ Cyprinodontiformes, lớp Actinopterygii, giới Animalia.
Loài này được ghi nhận trong 1 danh mục pháp lý: Loài ngoại lai xâm hại.
Dữ liệu phân bố ghi nhận loài tại 7 tỉnh, thành phố: Lâm Đồng, Hồ Chí Minh, Phú Thọ, Tuyên Quang, Cao Bằng, Lào Cai, Thái Nguyên.
Loài đã được kiểm kê tại 1 khu bảo tồn thiên nhiên, di sản thiên nhiên trong nước.
Chế độ pháp lý với loài ngoại lai xâm hại
Mỗi nhãn dưới đây tương ứng với một danh mục do văn bản quy phạm pháp luật ban hành. Bấm vào tên văn bản để đọc toàn văn trong kho.
Loài ngoại lai xâm hại
Thông tư 35/2018/TT-BTNMT và Luật Đa dạng sinh học 2008
Loài ngoại lai xâm hại là loài ngoại lai lấn chiếm nơi sinh sống hoặc gây hại đối với các loài sinh vật bản địa, làm mất cân bằng sinh thái tại nơi chúng xuất hiện và phát triển. Chế độ pháp lý ở đây là kiểm soát và ngăn chặn, ngược với chế độ bảo vệ dành cho loài nguy cấp, quý, hiếm.
Danh mục loài ngoại lai xâm hại quy định tại Phụ lục 1, Danh mục loài ngoại lai có nguy cơ xâm hại quy định tại Phụ lục 2, ban hành kèm theo Thông tư 35/2018/TT-BTNMT.
Căn cứ: Thông tư 35/2018/TT-BTNMT về Danh mục loài ngoại lai xâm hại · Luật Đa dạng sinh học 2008
Nghĩa vụ kiểm soát loài ngoại lai xâm hại
Cơ quan hải quan chủ trì phối hợp với các cơ quan có thẩm quyền tại cửa khẩu kiểm tra, phát hiện và xử lý vi phạm trong việc nhập khẩu loài thuộc Danh mục loài ngoại lai xâm hại (Điều 51 Luật Đa dạng sinh học 2008).
Việc nuôi trồng loài ngoại lai có nguy cơ xâm hại chỉ được tiến hành sau khi có kết quả khảo nghiệm loài đó không có nguy cơ xâm hại đối với đa dạng sinh học và được Ủy ban nhân dân cấp tỉnh cấp phép (Điều 52 Luật Đa dạng sinh học 2008).
Việc nuôi trồng, phát triển loài ngoại lai trong khu bảo tồn chỉ được tiến hành sau khi có kết quả khảo nghiệm không có nguy cơ xâm hại đối với đa dạng sinh học của khu bảo tồn và phải được cơ quan có thẩm quyền cho phép (Điều 52 Luật Đa dạng sinh học 2008).
Ủy ban nhân dân cấp tỉnh tổ chức điều tra để lập Danh mục loài ngoại lai xâm hại trên địa bàn và báo cáo cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền (Điều 50 Luật Đa dạng sinh học 2008).
Đặc điểm và sinh thái
Đặc điểm nhận dạng
Cá ăn muỗi có hình dáng mập, kích thước nhỏ, cá đực trưởng thành dài 40 mm, cá cái dài 70 mm. Cá có lưng hơi cong ở phần trước vây lưng và vây bụng sâu ở phía trước của vây hậu môn. Đầu lớn, bề mặt phẳng phía trên, miệng nhỏ, lật và kéo dài. Đôi mắt khá lớn so với kích thước cơ thể, chỉ có 1 vây lưng ngắn duy nhất, vây đuôi tròn. Đầu và thân được bao phủ bởi các vảy lớn và không có đường bên. Lưng có màu xanh ô liu hoặc hơi nâu, thân bên màu xám với ánh xanh và bụng màu trắng bạc. Mắt cá màu xám đến màu ô liu, các vây lưng có những đốm nhỏ màu đen, và các vây đuôi có một số hàng màu đen. Các vây hậu môn, vùng chậu và ngực mờ nhạt màu hổ phách.
Một số đặc điểm chính: Hàm bình thường, không kéo dài thành mỏ. Vẩy trước vây lưng từ 16 - 17 chiếc. Con cái, khởi điểm vây lưng ở phía sau phần giữa của vây hậu môn. Con đực, ống dẫn tinh dài hơn vây bụng rất nhiều.
Đặc tính sinh học
Cá ăn muỗi là loài sống ở đáy, không có đặc tính di cư, sống trong các thủy vực nước ngọt và nước lợ có pH từ 6 - 8 và ở nhiệt độ thường từ 12 - 29°C. Cá ăn muỗi là một loại cá có khả năng chịu đựng cao, có thể sống sót trong khoảng thời gian ngắn ở môi trường ít ôxy, nồng độ muối cao và nhiệt độ có thể lên đến 42°C. Cá ăn muỗi ưa thích sống trong các thủy vực nước chảy chậm và trong các ao hồ. Thức ăn của cá ăn muỗi là động vật nguyên sinh, côn trùng nhỏ và mảnh vụn hữu cơ.
Phân bố tại Việt Nam
Địa danh đã được quy về đơn vị hành chính hiện hành sau sắp xếp năm 2025.
Cá ăn muỗi có tên khoa học Gambusia affinis, thuộc họ Poeciliidae, bộ Cyprinodontiformes, lớp Actinopterygii, giới Animalia. Cá ăn muỗi có hình dáng mập, kích thước nhỏ, cá đực trưởng thành dài 40 mm, cá cái dài 70 mm. Cá có lưng hơi cong ở phần trước vây lưng và vây bụng sâu ở phía trước của vây hậu môn. Đầu lớn, bề mặt phẳng phía trên, miệng nhỏ, lật và kéo dài. Đôi mắt khá lớn so với kích thước cơ thể, chỉ có 1 vây lưng ngắn duy nhất, vây đuôi tròn. Đầu và thân được bao phủ bởi các vảy lớn và không có đường bên. Lưng... Loài được ghi nhận phân bố tại Lâm Đồng, Hồ Chí Minh, Phú Thọ, Tuyên Quang, Cao Bằng, Lào Cai.
Cá ăn muỗi có phải loài ngoại lai xâm hại không?
Có. Loài nằm trong Danh mục loài ngoại lai xâm hại ban hành kèm Thông tư 35/2018/TT-BTNMT. Loài ngoại lai xâm hại là loài ngoại lai lấn chiếm nơi sinh sống hoặc gây hại đối với các loài sinh vật bản địa, làm mất cân bằng sinh thái tại nơi chúng xuất hiện và phát triển. Chế độ pháp lý ở đây là kiểm soát và ngăn chặn, ngược với chế độ bảo vệ dành cho loài nguy cấp, quý, hiếm. Cơ quan hải quan chủ trì phối hợp với các cơ quan có thẩm quyền tại cửa khẩu kiểm tra, phát hiện và xử lý vi phạm trong việc nhập khẩu loài thuộc Danh mục loài ngoại lai xâm hại (Điều 51 Luật Đa dạng sinh học 2008). Việc nuôi trồng loài ngoại lai có nguy cơ xâm hại chỉ được tiến hành sau khi có kết quả khảo nghiệm loài đó không có nguy cơ xâm hại đối với đa dạng sinh học và được Ủy ban nhân dân cấp tỉnh cấp phép (Điều 52 Luật Đa dạng sinh học 2008). Việc nuôi trồng, phát triển loài ngoại lai trong khu bảo tồn chỉ được tiến hành sau khi có kết quả khảo nghiệm không có nguy cơ xâm hại đối với đa dạng sinh học của khu bảo tồn và phải được cơ quan có thẩm quyền cho phép (Điều 52 Luật Đa dạng sinh học 2008). Ủy ban nhân dân cấp tỉnh tổ chức điều tra để lập Danh mục loài ngoại lai xâm hại trên địa bàn và báo cáo cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền (Điều 50 Luật Đa dạng sinh học 2008).
Cá ăn muỗi phân bố ở khu bảo tồn nào?
Dữ liệu kiểm kê ghi nhận loài tại 1 khu: Vườn quốc gia Chư Mom Ray.
Căn cứ pháp lý
Luật Đa dạng sinh học 2008
Thông tư 35/2018/TT-BTNMT về Danh mục loài ngoại lai xâm hại
Cập nhật từ nguồn: 14/03/2025. Trang này tổng hợp lại dữ liệu công bố công khai và đối chiếu với văn bản pháp luật hiện hành; khi cần căn cứ chính thức, tra cứu trực tiếp văn bản gốc.
