Hát Sọong cô của người Sán Dìu là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, thuộc loại hình nghệ thuật trình diễn dân gian, phân bố tại Tuyên Quang, được ghi danh vào Danh mục quốc gia năm 2015.
| Tiêu chí | Nội dung |
|---|---|
| Tên di sản | Hát Sọong cô của người Sán Dìu |
| Loại hình (Luật 2024) | Nghệ thuật trình diễn dân gian — khoản 2 Điều 10 |
| Loại hình ghi trong quyết định | Nghệ thuật trình diễn dân gian |
| Tỉnh, thành phố hiện hành | Tuyên Quang |
| Địa bàn cụ thể | Xã Sơn Nam, xã Thiện Kế, xã Ninh Lai, huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang; Huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên; Huyện Lập Thạch, Tam Đảo, Bình Xuyên và thành phố Phúc Yên, tỉnh Vĩnh Phúc |
| Dân tộc chủ thể | Người Sán Dìu |
| Quyết định công bố | 1877/QĐ-BVHTTDL ngày 08/06/2015 |
| Năm ghi danh | 2015 |
| Số thứ tự trong Danh mục | 119 |
“Soọng cô” tiếng Sán Dìu nghĩa là ca hát đối đáp, đặt lời theo thể thất ngôn tứ tuyệt, được ghi chép bằng chữ Hán cổ và lưu truyền trong dân gian bằng hình thức truyền khẩu. Người Sán Dìu ít hát Soọng cô trong lao động sản xuất mà chủ yếu hát vào lúc nông nhàn, giao lưu nam nữ giữa các làng. Họ thường hát khi quây quần bên bếp lửa vì họ quan niệm, hát bên bếp lửa sẽ được thần bếp (Chạo Am) phù trợ cho gia đình làm ăn may mắn, mùa màng bội thu. Chủ đề các bài Soọng cô gắn với các sinh hoạt hàng ngày: Hát khi có khách đến nhà, Hát làm quen, Hát giao duyên, Hát tiễn. Soọng cô là tiếng nói của người lao động nên ngôn ngữ ca từ mộc mạc, dân dã, thể hiện bản chất bình dị, chất phác, hồn nhiên của người nông dân. Soọng cô cũng mang đậm phong cách dân ca qua cách sử dụng ngôn ngữ mang tính ước lệ, ẩn dụ với lối so sánh ví von phổ biến. Tuy Soọng cô chỉ có một làn điệu nhưng nội dung lời ca có 3 phần rõ rệt, đó là gọi, kể và đáp. Phần kể được thể hiện nhiều hơn so với phần gọi và phần đáp, với nhiều nội dung khác nhau, như để giãi bày, thể hiện tâm trạng khát vọng để đạt được yêu cầu ước nguyện, nỗi lòng người hát. Nhịp trong hát Soọng cô ổn định về trường độ, thường sử dụng nhịp 2/4, 4/4, đôi khi nhịp tự do với âm vực không quá lớn, quãng âm luôn kế tiếp nhau đều đều, ít lên bổng xuống trầm đột ngột, ít đột biến luyến láy. Đây chính là đặc trưng vốn có để phân biệt Soọng cô với các loại dân ca của các dân tộc khác.Do tính chất truyền khẩu, đối đáp ứng tác nên số lượng bài bản Soọng cô rất phong phú và được các nghệ nhân cùng học trò ở các câu lạc bộ thường xuyên trình diễn, truyền dạy. Hát Soọng cô là sinh hoạt văn hóa cộng đồng có ý nghĩa, mang lại niềm vui và hăng say trong lao động sản xuất, tạo nên tình cảm gắn bó với quê hương, làng bản và đồng bào người Sán Dìu.
Đoạn giới thiệu trích từ bộ dữ liệu mở Open Development Vietnam — Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia của các dân tộc thiểu số, giấy phép CC BY-SA 4.0, nguồn gốc: http://dsvh.gov.vn/hat-soong-co-cua-nguoi-san-diu-1224.
Cùng chủ thể là người Sán Dìu, cùng địa bàn hoặc cùng loại hình với Hát Sọong cô của người Sán Dìu.
Căn cứ pháp lý: Luật Di sản văn hóa 2024 (số 45/2024/QH15) và Nghị định 215/2025/NĐ-CP. Các cột loại hình theo luật hiện hành, tỉnh/thành sau sắp xếp 2025 và dân tộc chủ thể là phần đối chiếu do công cụ bổ sung.