Trai cóc bàn chân (Gibbosula crassa)

Gibbosula crassa (W. Wood, 1815)

Mã định danh quốc gia: 3FZGW.HSL
Nhóm hồ sơ: Loài nguy cấp, quý, hiếm, Loài đặc hữu
Danh mụcTình trạng của loài
Sách Đỏ Việt Nam 2024CR - Rất nguy cấp — Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng ngoài thiên nhiên rất cao trong tương lai rất gần.
Danh lục Đỏ IUCNCR - Cực kỳ nguy cấp — Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng ngoài thiên nhiên rất cao trong tương lai rất gần.
GiớiAnimalia
NgànhMollusca
LớpBivalvia
BộUnionida
HọMargaritiferidae
ChiGibbosula

Trai cóc bàn chân có tên khoa học Gibbosula crassa (W. Wood, 1815), thuộc họ Margaritiferidae, bộ Unionida, lớp Bivalvia, giới Animalia.

Về hạng bảo tồn, loài được xếp CR - Rất nguy cấp theo Sách Đỏ Việt Nam 2024; CR - Cực kỳ nguy cấp theo Danh lục Đỏ IUCN.

Dữ liệu phân bố ghi nhận loài tại 1 tỉnh, thành phố: Cao Bằng.

Hạng bảo tồn

Hạng bảo tồn là kết quả đánh giá khoa học về nguy cơ tuyệt chủng, khác với việc loài có nằm trong danh mục pháp lý hay không. Một loài có thể được xếp hạng mà chưa thuộc danh mục nào, và ngược lại.

Nguồn đánh giáHạngÝ nghĩa
Sách Đỏ Việt Nam 2024CR - Rất nguy cấp
Critically Endangered
Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng ngoài thiên nhiên rất cao trong tương lai rất gần.
Danh lục Đỏ IUCNCR - Cực kỳ nguy cấp
Critically Endangered
Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng ngoài thiên nhiên rất cao trong tương lai rất gần.

Đặc điểm và sinh thái

Đặc điểm nhận dạng

Vỏ kích thước lớn, rất dày, có hình bàn chân. Cạnh trước tròn, cạnh lưng thẳng, dốc xuống, cạnh bụng lõm ở khoảng giữa. Mặt vỏ có nhiều nhánh phóng xạ, vùng lưng sau có nhiều khía xiên Đặng Ngọc Thanh & Hồ Thanh Hải, 2017).

Đặc tính sinh học

Đặc điểm sinh cảnh sống: Các sông suối ở miền núi và trung du.

Đặc điểm sinh sản: Giống như các loài trai nước ngọt khác, loài này có chu kỳ sống phức tạp, trứng sau khi được thụ tinh sẽ phát triển thành ấu trùng gọi là glochidia (giai đoạn có lông móc) trong các túi ấp của con cái. Sau khi glochidia được giải phóng khỏi cơ thể con cái, chúng phải gắn vào mang, vẩy, hoặc cơ thể của một hay vài loài cá (vật chủ) nhất định. Những glochidia này chỉ có thể sống sót nếu tìm đúng vật chủ thích hợp. Do giai đoạn ký sinh bắt buộc trên một số loài vật chủ nhất định nên những loài trai nước ngọt khá nhạy cảm với những thay đổi của môi trường và tác động của con người

Môi trường sinh sống

Loài này chỉ ghi nhận ở sông Bằng, tỉnh Cao Bằng. Các chuyến khảo sát ở các thủy vực vùng núi phía Bắc từ những năm 2000 trở lại đây chỉ ghi nhận một số mẫu vật của loài này tại một địa điểm của huyện Phục Hòa, tỉnh Cao Bằng. Sinh cảnh sống của loài bị thu hẹp và suy thoái do việc xây dựng các đập thủy điện trên sông Bằng như Tiên Thành, Hòa Thuận, ô nhiễm nước do khai thác khoáng sản và mất rừng tự nhiên.

Tình trạng sinh sống

Sinh cảnh sống của loài này bị thu hẹp và suy thoái do xây dựng đập thủy điện, mất rừng, khai thác khoáng sản và ô nhiễm môi trường nước; khai thác quá mức và suy giảm các loài cá vật chủ.

Mối đe dọa và giá trị

Mối đe dọa được ghi nhậnMất môi trường sống · Săn bắt, khai thác quá mức
Giá trị của loàiGiá trị văn hóa lịch sử · Giá trị môi trường sinh thái · Giá trị kinh tế · Giá trị y tế

Phân bố tại Việt Nam

Địa danh đã được quy về đơn vị hành chính hiện hành sau sắp xếp năm 2025.

Tỉnh, thành phố có ghi nhận phân bố
Cao Bằng

Loài khác trong họ Margaritiferidae

Tên gọiTên khoa họcSách Đỏ VNIUCNNĐ 84/2021
Trai bầu dục cánh cungGibbosula laosensis

Câu hỏi thường gặp

Trai cóc bàn chân là loài gì?

Trai cóc bàn chân có tên khoa học Gibbosula crassa (W. Wood, 1815), thuộc họ Margaritiferidae, bộ Unionida, lớp Bivalvia, giới Animalia. Vỏ kích thước lớn, rất dày, có hình bàn chân. Cạnh trước tròn, cạnh lưng thẳng, dốc xuống, cạnh bụng lõm ở khoảng giữa. Mặt vỏ có nhiều nhánh phóng xạ, vùng lưng sau có nhiều khía xiên Đặng Ngọc Thanh & Hồ Thanh Hải, 2017). Loài được ghi nhận phân bố tại Cao Bằng.

Trai cóc bàn chân được xếp hạng bảo tồn thế nào?

Sách Đỏ Việt Nam 2024 xếp loài ở hạng CR - Rất nguy cấp — Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng ngoài thiên nhiên rất cao trong tương lai rất gần. Danh lục Đỏ IUCN xếp loài ở hạng CR - Cực kỳ nguy cấp — Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng ngoài thiên nhiên rất cao trong tương lai rất gần. Hạng bảo tồn phản ánh mức độ nguy cơ tuyệt chủng theo đánh giá khoa học, khác với việc loài có nằm trong danh mục pháp lý hay không.

Vì sao trai cóc bàn chân bị đe dọa?

Cơ sở dữ liệu ghi nhận các mối đe dọa chính với loài gồm: Mất môi trường sống; Săn bắt, khai thác quá mức. Về tình trạng sinh sống: Sinh cảnh sống của loài này bị thu hẹp và suy thoái do xây dựng đập thủy điện, mất rừng, khai thác khoáng sản và ô nhiễm môi trường nước; khai thác quá mức và suy giảm các loài cá vật chủ.

Căn cứ pháp lý

  • Luật Đa dạng sinh học 2008
  • Nghị định 06/2019/NĐ-CP
  • Nghị định 84/2021/NĐ-CP
  • Nghị định 160/2013/NĐ-CP
  • Nghị định 26/2019/NĐ-CP
Cập nhật từ nguồn: 06/07/2026. Trang này tổng hợp lại dữ liệu công bố công khai và đối chiếu với văn bản pháp luật hiện hành; khi cần căn cứ chính thức, tra cứu trực tiếp văn bản gốc.

Danh mục công cụ 120

Thuế & kế toán14
Lao động & BHXH8
Doanh nghiệp16
Tài chính8
Dân sự10
Hành chính6
Giao thông16
Đất đai & xây dựng4
Nông nghiệp6
Giáo dục16
Y tế7
Lịch & văn hóa9
Xem tất cả 120 công cụ