Nghi lễ Hét khoăn của người Nùng là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, thuộc loại hình tập quán xã hội và tín ngưỡng, phân bố tại Thái Nguyên, được ghi danh vào Danh mục quốc gia năm 2015.
| Tiêu chí | Nội dung |
|---|---|
| Tên di sản | Nghi lễ Hét khoăn của người Nùng |
| Loại hình (Luật 2024) | Tập quán xã hội và tín ngưỡng — khoản 3 Điều 10 |
| Loại hình ghi trong quyết định | Tập quán xã hội và tín ngưỡng |
| Tỉnh, thành phố hiện hành | Thái Nguyên |
| Địa bàn cụ thể | Huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên; Bắc Kạn (huyện Na Rì) |
| Dân tộc chủ thể | Người Nùng |
| Quyết định công bố | 3465/QĐ-BVHTTDL ngày 13/10/2015 |
| Năm ghi danh | 2015 |
| Số thứ tự trong Danh mục | 126 |
Theo tập quán của người Nùng, những người từ 50 tuổi trở lên, đã dựng vợ gả chồng hết cho con, có đủ con cháu, sẽ được tổ chức nghi lễ Hét Khoăn (mừng sinh nhật). Họ tin rằng, người chết không thể ăn được nên thay vì nhớ ngày mất để cúng giỗ bố mẹ, ông bà, tổ tiên, con cháu sẽ tổ chức nghi lễ này khi họ còn sống, bởi đây là những người đem lại phúc lớn cho gia đình. Nghi lễ Hét Khoăn thường diễn ra từ chiều hôm trước, qua đêm, đến hết ngày hôm sau, tại gian thờ tổ tiên người được mừng sinh nhật. Để thực hiện nghi lễ, chủ nhà phải mời thầy cúng về cầu an, cầu bản mệnh, sức khoẻ cho người được mừng sinh nhật, sau đó cho cả gia đình. Lễ vật cúng gồm có: lợn quay, gà luộc, bánh dày đặt trong các mâm: đón mừng hồn, vía; cầu mong sức khỏe; cúng trên ban thờ tổ tiên, mâm tiền và gạo dùng cho người âm. Nghi lễ Hét Khoăn là tập quán lâu đời của người Nùng, không chỉ mang lại niềm vui cho người cao tuổi, mà còn là bài học đạo đức cho thế hệ trẻ về lòng hiếu thảo đối với ông bà, cha mẹ. Đối với người Nùng, đây chính là món quà quý giá nhất của con cháu dành cho ông bà, cha mẹ mình, thể hiện sự kính trọng, hiếu nghĩa của họ với các bậc sinh thành. Cùng với thời gian, nhiều nghi thức trong nghi lễ Hét Khoăn được giản lược cho phù hợp với đời sống hiện đại, song nghi lễ này vẫn được các thế hệ trong gia đình của người Nùng tổ chức thường xuyên và trao truyền cho nhau.
Đoạn giới thiệu trích từ bộ dữ liệu mở Open Development Vietnam — Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia của các dân tộc thiểu số, giấy phép CC BY-SA 4.0, nguồn gốc: http://dsvh.gov.vn/nghi-le-het-khoan-cua-nguoi-nung-o-dong-hy,-thai-ng....
Cùng chủ thể là người Nùng, cùng địa bàn hoặc cùng loại hình với Nghi lễ Hét khoăn của người Nùng.
Căn cứ pháp lý: Luật Di sản văn hóa 2024 (số 45/2024/QH15) và Nghị định 215/2025/NĐ-CP. Các cột loại hình theo luật hiện hành, tỉnh/thành sau sắp xếp 2025 và dân tộc chủ thể là phần đối chiếu do công cụ bổ sung.