Lễ hội năm mới của người Giáy là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, thuộc loại hình lễ hội truyền thống, phân bố tại Tuyên Quang, được ghi danh vào Danh mục quốc gia năm 2014.
| Tiêu chí | Nội dung |
|---|---|
| Tên di sản | Lễ hội năm mới của người Giáy |
| Loại hình (Luật 2024) | Lễ hội truyền thống — khoản 4 Điều 10 |
| Loại hình ghi trong quyết định | Lễ hội truyền thống |
| Tỉnh, thành phố hiện hành | Tuyên Quang |
| Tên tỉnh trong quyết định | Hà Giang (trước sắp xếp 2025) |
| Địa bàn cụ thể | Xã Tát Ngà, huyện Mèo Vạc, tỉnh Hà Giang |
| Dân tộc chủ thể | Người Giáy |
| Quyết định công bố | 2684/QĐ-BVHTTDL ngày 25/08/2014 |
| Năm ghi danh | 2014 |
| Số thứ tự trong Danh mục | 59 |
Lễ hội Mừng năm mới (Lễ hội múa trống) là sinh hoạt văn hóa truyền thống của người Giáy, xã Tát Ngà, huyện Mèo Vạc, tỉnh Hà Giang, được tổ chức vào dịp Tết Nguyên đán - từ sáng mùng Một đến hết tháng Giêng. Lễ hội Mừng năm mới của người Giáy thường được tổ chức đơn giản, không nặng về hình thức và lễ vật cúng thần. Theo quan niệm của họ, Ông (được thờ trong miếu Ông) và Bà (được thờ trong miếu Bà) chính là Tổ tiên của dân tộc Giáy, đồng thời, cũng là những người che chở, bảo vệ cho con cháu người Giáy. Người Giáy không theo một tôn giáo nào, mà chỉ gửi những lời khấn đến Ông và Bà như là một hình thức cầu tổ tiên phù hộ, che chở. Theo đó, lễ hội chính là dịp để đồng bào mời tổ tiên về chung vui với con cháu và gửi gắm những khát vọng của mình. Ngoài ra, lễ hội cũng là dịp để đồng bào nghỉ ngơi, vui chơi sau một năm lao động vất vả. Sáng sớm mùng Một Tết, thầy cúng mặc trang phục chỉnh tề, cùng một số thanh niên khỏe mạnh, chưa vợ, mang một mâm lễ đến cúng tại miếu Bà. Lễ vật gồm: 2 con gà (một trống, một mái), bánh chưng, rượu, hương,... Sau khi miếu được quét dọn sạch sẽ, thầy cúng dán câu đối lên cột, bày mâm lễ xuống đất, rồi thắp hương khấn mời Bà về dự lễ và xin phép Bà cho dân làng hạ trống xuống để tổ chức lễ hội. Trống thần chỉ được đưa ra khỏi miếu Bà một lần duy nhất trong năm. Người Giáy quan niệm, thần trống chính là vị thần đưa tin, những lời khấn của họ muốn đến được với Tổ tiên phải nhờ vào thần trống. Sau khi hạ xuống, trống được đặt cạnh mâm cúng, thầy cúng đọc lời khấn - cầu mưa thuận gió hòa, xin trời đổ nước về cho kịp mùa vụ, con cháu được mạnh khỏe. Sau đó, thầy cúng gõ ba tiếng trống, rồi cắt cử người bưng lễ, khiêng trống. Thầy cúng cầm hương đi trước, dẫn theo đoàn khiêng lễ vật và trống thần đi qua từng nhà trong thôn chúc mừng năm mới. Qua mỗi nhà, lại gõ một hồi trống, thầy cúng lại khấn để cầu mong cho gia đình luôn gặp những điều tốt lành. Gặp đoàn, gia chủ sẽ bưng mâm lễ của nhà mình cùng nhập vào đoàn rước trống. Trống thần càng đi xa, đoàn rước càng dài thêm, đông thêm, vui thêm không khí ngày Tết.
Đoạn giới thiệu trích từ bộ dữ liệu mở Open Development Vietnam — Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia của các dân tộc thiểu số, giấy phép CC BY-SA 4.0, nguồn gốc: http://dsvh.gov.vn/le-hoi-mung-nam-moi-cua-nguoi-giay-1050.
Cùng chủ thể là người Giáy, cùng địa bàn hoặc cùng loại hình với Lễ hội năm mới của người Giáy.
Căn cứ pháp lý: Luật Di sản văn hóa 2024 (số 45/2024/QH15) và Nghị định 215/2025/NĐ-CP. Các cột loại hình theo luật hiện hành, tỉnh/thành sau sắp xếp 2025 và dân tộc chủ thể là phần đối chiếu do công cụ bổ sung.