Nghi lễ Then của người Tày là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, thuộc loại hình tập quán xã hội và tín ngưỡng, phân bố tại Lào Cai, Quảng Ninh, Tuyên Quang, được ghi danh vào Danh mục quốc gia năm 2012.
| Tiêu chí | Nội dung |
|---|---|
| Tên di sản | Nghi lễ Then của người Tày |
| Loại hình (Luật 2024) | Tập quán xã hội và tín ngưỡng — khoản 3 Điều 10 |
| Loại hình ghi trong quyết định | Tập quán xã hội và tín ngưỡng |
| Tỉnh, thành phố hiện hành | Lào Cai, Quảng Ninh, Tuyên Quang |
| Địa bàn cụ thể | Tỉnh Lào Cai, Quảng Ninh, Tuyên Quang, Cao Bằng, Hà Giang; Huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên |
| Dân tộc chủ thể | Người Tày |
| Quyết định công bố | 5079/QĐ-BVHTTDL ngày 27/12/2012 |
| Năm ghi danh | 2012 |
| Số thứ tự trong Danh mục | 30 |
| Ghi danh của UNESCO | Thực hành Then của người Tày, Nùng, Thái — Danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại (2019) |
Nghi lễ Then (lễ lên Trời) là một hình thức sinh hoạt tín ngưỡng không thể thiếu trong đời sống tâm linh của người Tày. Được nuôi dưỡng và phát triển trong dân gian, nghi lễ Then phản ánh tâm tư, nguyện vọng của người Tày qua nhiều thế hệ. Nghi lễ Then diễn tả hành trình thầy Then (là các Ông Then, Bà Then) đi từ Mường Đất lên Mường Trời, đại diện cho cộng đồng giao tiếp với thần linh, cầu cho mùa màng tươi tốt, đời sống ấm no, hạnh phúc. Trong nghi lễ Then, các thầy Then phải là người có uy tín trong cộng đồng, am hiểu về phong tục, tập quán, các thầy Then cấp bậc càng cao thì càng có uy tín. Nghi lễ Then hấp dẫn, gần gũi bởi nghi lễ là buổi diễn xướng nghệ thuật tổng hợp, bao gồm hát, múa, trò diễn. Giai điệu Then luyến láy, lúc trầm lúc bổng, khi trang nghiêm, khi rộn ràng, cuốn hút người hát, người xem. Trong quan niệm dân gian, "Then" có nghĩa là "Thiên", tức là “Trời”, vì thế "Then" được coi là điệu hát của thần tiên truyền lại. Nghi lễ Then chứa đựng giá trị văn hóa truyền thống, góp phần gắn kết tình làng, nghĩa xóm của người Tày.
Đoạn giới thiệu trích từ bộ dữ liệu mở Open Development Vietnam — Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia của các dân tộc thiểu số, giấy phép CC BY-SA 4.0, nguồn gốc: https://dantocmiennui.vn/nghi-le-lau-then-cua-nguoi-tay/299258.html.
Cùng chủ thể là người Tày, cùng địa bàn hoặc cùng loại hình với Nghi lễ Then của người Tày.
Căn cứ pháp lý: Luật Di sản văn hóa 2024 (số 45/2024/QH15) và Nghị định 215/2025/NĐ-CP. Các cột loại hình theo luật hiện hành, tỉnh/thành sau sắp xếp 2025 và dân tộc chủ thể là phần đối chiếu do công cụ bổ sung.