Kỹ thuật làm giấy bản của người Dao đỏ là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, thuộc loại hình tri thức dân gian, phân bố tại Tuyên Quang, được ghi danh vào Danh mục quốc gia năm 2018.
| Tiêu chí | Nội dung |
|---|---|
| Tên di sản | Kỹ thuật làm giấy bản của người Dao đỏ |
| Loại hình (Luật 2024) | Tri thức dân gian — khoản 5 Điều 10 |
| Loại hình ghi trong quyết định | Tri thức dân gian |
| Tỉnh, thành phố hiện hành | Tuyên Quang |
| Tên tỉnh trong quyết định | Hà Giang (trước sắp xếp 2025) |
| Địa bàn cụ thể | Hà Giang (thị trấn Việt Quang, huyện Bắc Quang) |
| Dân tộc chủ thể | Người Dao — nhóm Dao Đỏ |
| Quyết định công bố | 3325/QĐ-BVHTTDL ngày 04/09/2018 |
| Năm ghi danh | 2018 |
| Số thứ tự trong Danh mục | 249 |
Kỹ thuật làm giấy bản của người Dao Đỏ ở thị trấn Việt Quang là quy trình sản xuất giấy bản được tạo ra với bàn tay, khối óc và kinh nghiệm được đúc rút qua nhiều thế hệ. Người Dao Đỏ phải thực hiện nhiều công đoạn khác nhau, công phu và hoàn toàn không sử dụng bất kỳ loại hóa chất nào.Nguyên liệu chính làm giấy bản là măng của cây vầu. Bà con lên rừng chọn những cây có gióng dài nhất đem về chặt ra, ngâm nước, sau khoảng 3 tháng, vớt vầu ra rồi dùng chày, cối thủ công giã thành bột. Bột được pha với nhớt của một loại cây trên rừng gọi là cây nhớt làm cho giấy dai hơn. Bột vầu và nhớt được hòa vào trong bể nước, tiếp đó bà con dùng sàng bằng tre, được vót, đan rất khéo léo để khua, lắng vớt, tạo ra những màng bột mỏng, đó chính là giấy bản. Cứ thế, lớp nọ vớt lên xếp lên lớp kia, ép thủ công cho kiệt nước rồi mang ra phơi vài nắng để có được những tấm giấy bản màu vàng nhạt, dai và có một mùi khá thơm giống như giấy điệp vẽ tranh Đông Hồ nổi tiếng ở đất Kinh Bắc. Để gìn giữ, bảo tồn nghề truyền thống, người Dao Đỏ ở Thanh Sơn chỉ truyền bí quyết sản xuất cho con trai hoặc con trưởng, cháu đích tôn; người học nghề phải ứng xử theo "đạo" và những quy tắc nhất định; những sản phẩm bị lỗi đều được ngâm vào nước, sản xuất lại… Điều đó cho thấy, những yếu tố nhân văn và giá trị văn hóa truyền thống quý báu được người Dao Đỏ nơi đây đặc biệt coi trọng, gìn giữ.
Đoạn giới thiệu trích từ bộ dữ liệu mở Open Development Vietnam — Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia của các dân tộc thiểu số, giấy phép CC BY-SA 4.0, nguồn gốc: http://baodaknong.org.vn/di-san-truyen-thong/ky-thuat-lam-giay-ban-cua....
Cùng chủ thể là người Dao, cùng địa bàn hoặc cùng loại hình với Kỹ thuật làm giấy bản của người Dao đỏ.
Căn cứ pháp lý: Luật Di sản văn hóa 2024 (số 45/2024/QH15) và Nghị định 215/2025/NĐ-CP. Các cột loại hình theo luật hiện hành, tỉnh/thành sau sắp xếp 2025 và dân tộc chủ thể là phần đối chiếu do công cụ bổ sung.