Lễ hội Dua Tpeng (Phá bàu) của người Khmer là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, thuộc loại hình tập quán xã hội và tín ngưỡng, phân bố tại Đồng Nai, được ghi danh vào Danh mục quốc gia năm 2019.
| Tiêu chí | Nội dung |
|---|---|
| Tên di sản | Lễ hội Dua Tpeng (Phá bàu) của người Khmer |
| Loại hình (Luật 2024) | Tập quán xã hội và tín ngưỡng — khoản 3 Điều 10 |
| Loại hình ghi trong quyết định | Lễ hội truyền thống, Tập quán xã hội và tín ngưỡng (theo bảy loại hình Luật 2001) |
| Tỉnh, thành phố hiện hành | Đồng Nai |
| Tên tỉnh trong quyết định | Bình Phước (trước sắp xếp 2025) |
| Địa bàn cụ thể | Xã Lộc Khánh, Lộc Ninh, Bình Phước |
| Dân tộc chủ thể | Người Khmer |
| Quyết định công bố | 4615/QĐ-BVHTTDL ngày 20/12/2019 |
| Năm ghi danh | 2019 |
| Số thứ tự trong Danh mục | 305 |
Người Khmer ở xã Lộc Khánh (huyện Lộc Ninh, tỉnh Bình Phước) cư trú gần những bàu (hồ) nước tự nhiên từ trên một héc ta đến vài héc ta. Bàu ở gần sóc (thôn/ấp/bản) nào được xem là tài sản chung của cộng đồng sóc đó, già làng của sóc đó là người đại diện quản lý. Để quản lý bàu nước, người Khmer luôn cử một người trông nom, bảo vệ, đồng thời có trách nhiệm xem xét xem đến lúc nào đủ điều kiện để đánh bắt cá dưới bàu thì báo cho già làng biết để quyết định tổ chức lễ hội. Lễ hội này được cộng đồng người Khmer gọi là Dua Tpeng (nghĩa là xuống bàu, phá bàu). Họ cũng quy định sẽ ấn định ngày cho cả cộng đồng cùng tổ chức lễ hội Dua Tpeng để khai thác thủy sản trong bàu. Thông thường, họ sẽ tổ chức lễ hội vào cuối mùa nắng (khoảng tháng Ba Âm lịch), trước khi tổ chức Tết Chol Chnăl Thmây của người Khmer. Thời điểm này cũng phù hợp với điều kiện thời tiết (cuối mùa khô), khi nước trong bàu đã cạn và khi các loài thủy sản cũng đủ lớn có thể khai thác để phục vụ cho các hoạt động của lễ hội, cũng như làm thực phẩm cho các hộ gia đình. Lễ hội Dua Tpeng là một hình thức sinh hoạt văn hóa cộng đồng, thể hiện các loại hình diễn xướng dân gian gắn liền với đời sống tinh thần của người Khmer xã Lộc Khánh, huyện Lộc Ninh nói riêng và cộng đồng người Khmer Bình Phước nói chung. Lễ hội Dua Tpeng còn thể hiện văn hóa ứng xử với môi trường sống, môi trường tự nhiên của con người với cách khai thác nguồn lợi lâu dài, bền vững, là nơi bảo tồn các công cụ đánh bắt truyền thống của người Khmer.
Đoạn giới thiệu trích từ bộ dữ liệu mở Open Development Vietnam — Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia của các dân tộc thiểu số, giấy phép CC BY-SA 4.0, nguồn gốc: http://dsvh.gov.vn/le-hoi-dua-tpeng-pha-bau-cua-nguoi-khmer-3196.
Cùng chủ thể là người Khmer, cùng địa bàn hoặc cùng loại hình với Lễ hội Dua Tpeng (Phá bàu) của người Khmer.
Căn cứ pháp lý: Luật Di sản văn hóa 2024 (số 45/2024/QH15) và Nghị định 215/2025/NĐ-CP. Các cột loại hình theo luật hiện hành, tỉnh/thành sau sắp xếp 2025 và dân tộc chủ thể là phần đối chiếu do công cụ bổ sung.