Lưỡng đầu chế là gì?

Chế độ chính trị trong đó có hai vị nguyên thủ cùng đứng đầu trông coi việc cai trị trên cùng một lãnh thổ (nếu hai vị ấy cùng làm vua thì gọi là lưỡng quốc vương). Trong lịch sử Việt Nam, ngay từ thời Bắc thuộc vào những năm 40 – 43, nhà nước độc lập đầu tiên ra đời dưới sự lãnh đạo của hai vị nữ nguyên thủ quốc gia Trưng Trắc – Trưng Nhị, đã xuất hiện chế độ lưỡng đầu chế. Vào thế kỷ thứ X, một lần nữa chế độ lưỡng đầu chế lại xuất hiện với hai vị nguyên thủ quốc gia họ Ngô là: Ngô Xương Vân (Nam Tấn Vương) và Ngô Xương Ngập (Thiên Sách Vương) từ năm 950 đến năm 954. Tuy nhiên, hai triều đại ấy chỉ tồn tại trong một thời gian ngắn, chưa phải là một chế độ ổn định. Ba trăm năm sau, chế độ lưỡng đầu chế được tái lập một cách vững chắc, mang tính truyền thống, trải qua nhiều triều vua liên tiếp. Chế độ Thái thượng hoàng là chế độ độc đáo, riêng của nhà Trần, chưa hề có trong lịch sử các nước nào khác: sau 33 năm ở ngôi, vị vua khai nghiệp nhà Trần, đã truyền ngôi cho con rồi lên làm Thái thượng hoàng. Những vị vua kế tục đều noi theo lệ ấy. Tổng cộng thời gian các vua Trần trị vì mà bên trên còn có thái thượng hoàng là 102 năm. Ngô Sĩ Liên viết trong Đại Việt sử kí toàn thư, tập II, trang 50: “Gia phải họ Trần… con đã lớn thì cho nối ngôi chính, còn cha lui ở Cung Thánh Từ, xưng là thượng hoàng cùng trông coi chính sự. Thực ra, truyền ngôi chỉ để yên việc sau, phòng lúc vội vàng, chứ mọi việc đều do thượng hoàng quyết định. Vua kế vị không khác gì hoàng thái tử”.